O día 13 de agosto de 2011 é o aniversario do falecemento de Julio Martínez da Silva e de Rodrigo Amo González, brigadistas dos servizos de prevención e extinción de incendios forestais da Xunta de Galicia que perderon a súa vida cando traballaban na extinción dun incendio forestal en Fornelos de Montes (Pontevedra).

Consideramos dende Amigos da Terra que a mellor lembranza que se pode facer de Rodrigo e Julio, como amantes que eran dos montes, así como de acto de solidariedade coas súas familias, compañeiros e compañeiras e comunicar unha vez máis as graves deficiencias que ten o Servizo de Prevención e Defensa Contra Incendios Forestais da Xunta de Galicia. Un ano despois do falecemento de Julio e Rodrigo nunha actitude de total deixadez, falla de sensibilidade, incompetencia…a situación en canto a prevención de riscos, formación, equipamentos con que dota a Xunta de Galicia aos servizos forestais oficiais é a mesma que nas campañas dos últimos anos, no aprenden dos erros pasados, “¡seguen facendo o mesmo e esperan resultados diferentes!”.

O traballo de prevención e extinción de incendios forestais realizase en condicións extremas de temperatura, transporte de ferramentas e equipos pesados por terreos accidentados. Responsabilidade, autoesixencia e unha gran carga emocional crean estres a que se engaden factores como incertidume debido ao perigo do propio traballo de extinción, ao tipo de lume, ao sistema de traballo en quendas, a falla de formación homoxénea, as ordes as veces contraditorias, as situacións de incomunicación por falla de cobertura e de equipamentos do conxunto do operativo.

Particularmente grave é a exposición a fumes e gases, CO2, gases e partículas en suspensión, nun lume forestal pode haber ata 200 compostos orgánicos, algúns deles canceríxenos e mutaxénicos a pequenas doses, niveis elevados de monóxido de carbono todo elo nun ambiente estrano sen o uso de protección respiratoria axeitada, protección nunca facilitada pola Xunta de Galicia.

O ruído do propio incendio procedente de diversas fontes (sirenas, bociñas, motores de maquinaria, os propios sistemas de comunicación, turbinas e hélices de medios aéreos…).

Os traballos nos servizos forestais teñen como característica principal a estacionalidade da maioría do persoal, na súa meirande parte son contratos temporais para a “tempada de máximo risco”.

Un traballo ao marxe da Lei de Prevención de Riscos (Lei 31/1995) e da súa normativa de desenvolvemento, inconcibiblemente despois de máis de 15 anos a Xunta de Galicia sigue sen realizar a avaliación de riscos nos servizos forestais e sigue sen contar co imprescindible Plano de Prevención de Riscos, é obrigatorio para todo o sector produtivo a realización dunha avaliación a fondo dos riscos laborais para concretar as medidas axeitadas en canto a: instalacións, equipos, materiais e medios de protección, determinación de funcións, organización, estrutura, xornada, formación precisa para estas tarefas…Se as Administracións Públicas incumpren o que se lexisla ¿Que se pode esperar?.

As medidas para incrementar a seguridade e a eficacia dos profesionais forestais pasa por: a estabilidade no emprego e a profesionalización do conxunto do sector. É preciso levar adiante estudos para saber o mínimo que hai que investir por hectárea forestal para unha boa xestión dos mesmos, saber o ratio do persoal necesario por superficie durante todo o ano e nas épocas de máximo risco para realizar unha política preventiva axeitada evitando e atallando os incendios forestais de forma segura e efectiva.

Amigos da Terra lembra as demandas realizadas ao longo dos últimos anos para non seguir “xogando con lume”:

_ Formación axeitada de tódolos traballadores e traballadoras que se adican as labores de prevención e extinción de incendios forestais.

_ Substitución inmediata dos medios e materiais obsoletos por equipamentos axeitados para mellorar a eficacia, a protección dos ecosistemas forestais e a protección colectiva da cidadanía.

_ Información puntual dos lumes que se producen en Galicia, dos seus efectos, superficies afectadas e dos medios usados para a súa extinción. Temos unha sociedade avanzada a que hai que informar do que acontece, dos atentados contra o noso patrimonio natural fuxindo de sensacionalismos e alarmismos “agochar a realidade non axuda a solucionar o problema”.

A falla de información e o silencio premeditado é un insulto para os traballadores e traballadoras forestais de Galicia e para o conxunto da sociedade, debido a esta estratexia política de desinformación non se valora o traballo que realizan os profesionais que se xogan a súa vida na defensa dos montes e o conxunto da sociedade non se inmuta diante da desfeita medio ambiental, económica e social que supoñen os incendios forestais.

_ Posta en marcha de campañas de educación-sensibilización dirixidas ao conxunto da sociedade, “non se valora o que non se coñece” parte da sociedade vive de costas ao monte e non valora na súa xusta medida o patrimonio natural.

_ Incremento dos investimentos no sector forestal recuperando o imprescindible binomio “prevención-extinción”, rachar co circulo vicioso de “máis incendios, máis medios, máis incendios…” posta en marcha dunha política forestal tendente a evitar que os incendios forestais non se produzan para non ter que apagalos.

_ Rematar coa impunidade con que actúan os incendiarios. A cada un dos lumes forestais (delito recollido no Código Penal) débeselle por nome e apelidos. Investigación das causas dos incendios aproveitando tódolos recursos con que contan as Administracións Públicas mediante a elaboración do correspondente protocolo. En vez de reforzar a investigación a Xunta de Galicia ten desmanteladas a maioría das brigadas de investigación integradas por axentes forestais.

Todo o dito anteriormente non se pode acadar se non hai vontade política dos actuais gobernantes. Esiximos a actual Xunta de Galicia, igual que fixemos cos anteriores Gobernos galegos, que diante do enésimo fracaso da política de loita contra os lumes correspóndelle o actual Goberno atopar canles de diálogo e participación para consensuar co resto de partidos políticos e representantes sociais unha política forestal e de prevención-extinción de incendios axeitada.

O lume forestal ten que deixar de ser unha ferramenta arroxadiza duns contra outros. Máis de 40 anos de fracasos dos distintos Gobernos e do conxunto da sociedade galega non se pode aturar por máis tempo.

Para rematar queremos lembrar, dende Amigos da Terra, que nos últimos 20 anos van máis de 120 traballadores e traballadoras falecidas na extinción de incendios forestais no conxunto do Estado español. Con políticas axeitadas é posible reducir o número de incendios forestais, é posible reducir a siniestralidade e a perda de vidas humanas na loita contra os lumes.